"Bu Yıl Bu Dağların Karı Erimez"

            Türkülerdeki dağlar yüce oldukları kadar bilgedirler de. Dert dinleyen, dilek beyanlarına şahit olan, koynunda sakinleştiren, sabır gücünü bedeninde barındıran devinimsiz canlı gibidirler. "Susa susa biriktirmişlerden "  bir gelin, bir baba, bir ana, bir gariban veya bir yolcu, dağların eğildiğini varsayıp, onun kulağına sır sıtır demeden anlatır kendini huzursuz eden ne varsa. Birçoğunun da, her sabah karşılarında görmekten sevinç duyduğu dağlar gezer türkülerde. Emlek Yöresi'nin, Gelmuat (Yıldızeli) Yöresi'nin türkü güzeli dağları bunlara güzel örnektir. Yaralı hissediyorsan kendini, gurbette gelmezin var ise, eskiden kalma söylenmezlerin çıban olduysa ruhunda hele, bu dağlara elin mahkûmdur.

            Kimilerimiz, kendimizi,  ardımızda koyduğumuz dağlardan alacaklı hissederek soluruz gurbet kargaşasını. Yama Dağları gibi, yiğitlerin yatağı olmak ile bilinmiş dağların gurbetten görünüşü bütünüyle olmasa da anılarda kalanıyla gezer türkülerde. Sılada "öksüz" ve bizsiz koyduğumuzu düşündüğümüz dağlardaki anıların denizindeki halimizi, serap halindeymişiz gibi seyrederiz çok defa. Çocukluğumuzun hareketliliğine sabreden dağların uysallığını gurbetli betonlarda bulamadığımızdan olsa gerek, türkülerin namlusunda o dağlara yolcu edeceğimiz mermi gibi koruruz yüreğimizi. "Alacağımız varmış" edasıyla tenimize, hatta tüm gövdemizi bulaştırmak isteriz türkülerde evcilleştirebildiğimiz can dağları. Ali Kızıltuğ gibi.

            Hiç konuşmaz o dağlar.

            Ya dil bilmez, ya da tenezzül etmez konuşmaya. Ama müthiş bir duruş dili vardır. Bu dili, dağları gam ortaklığına alıştıranlar anlayabiliyor gibime geliyor. Sitemi, boran nemi gibi etinde gezdirenlerin, uykuyu unutma sarhoşluğu sayanların, tilkiye boğdurulduğunu düşünen aslan huyluların dağlarla benzer dili kullandığını ben de düşünürüm hep. Türkülerden izin alan dağların "meymenetsizliğine" rastlamadım tabi de, fırtınayla, kar depremiyle, heyelanla, yangınla ses veren dağların kimilerini hayal kırıklığına uğrattığına eminim.  Allı gelinler yutan derin ırmakların susarak konuştuğu dilin dağlarda da tezahür ettiğine dair çok kanıt var türkülerde.

            Türkü dağlarının çehresi kar ve güneşle yıkanır hep.

            Bu bile onların yıkılmasının önünde vicdan yırtan engel gibi duruyor. Kargışı soğuran ana sütü gibi kökü, yer kabuğunun bizi en iyi gören yücelikleri ve genetiği var benim bildiğim dağların. Nazlıdırlar ama kimseye de naz çek demezler. Soyulup soğana çevrildikleri halde ne adını, ne de gövdesini harcarlar. Kaz Dağları bile zoraki çirkinleştirilmesine bizim kirliliğimizin fotoğrafını asarak türkülü kardeşlerine benzediğini kanıtlamıştır. Göğsünde güneşle bire bin verişine kurban etti makine kulluğumuzu. Doymazlığımıza hepimizi inandırıp dillere destan eden Munzur ölüsü gibi, Sakarya hizası gibi, Çukurova bankerliği gibi, Meriç sızısı gibi. Dağlar sulu yara taşıyan ceylan misali yatarlar türkülerde. Onlar sulara soğuk emzire emzire meşruluğunu sürdürürler yeryüzünde.

            Türkülerde dağlar yiğit yüreği gibidir.

Ardı nazlıdır Anadolu'da onların.

            Yine sözümdeyim; dağların yıkılma gerekçeleri dağlardan güzel olmalı.

"Gönül dağından" insan budayanlar ile karton yüzeylerdeki renk yanıltmalarını dağ sananlara bir şey dediğim yok.

EK

            Bizim oralarda bir kadın, yakınının cenazesinde, diye diye ağlarken diline, "dağlar seni delik delik delerim/kalbur alır toprağını elerim" ile başlayan uzun havalı türkü takılmış. Yanındaki köylülerinden biri kadının omzuna hafif dokunarak, "kız anam o türkünün modası geçti, yeni türkü çıkmış, domdom kurşunu, onu söylesene" derken görülmüş.